Basur Tanımı
Hemoroid, anal kanal ve rektumun alt bölümünde bulunan, normalde dışkı ve gaz kontrolüne yardımcı olan hemoroidal yastıkçıkların genişlemesi, aşağı doğru yer değiştirmesi ve damar yapılarının belirgin hale gelmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Halk arasında basur veya mayasıl olarak da bilinir.
Hemoroid, çoğu zaman yanlış bilindiği gibi aniden ortaya çıkan bir hastalık değildir. Aslında her insanda doğuştan bulunan bu yapılar, belirli koşullar altında şikâyet oluşturmaya başladığında hemoroidal hastalık olarak tanımlanır.
Hemoroid Normalde Ne İşe Yarar?
Anal kanalda yer alan hemoroidal yastıkçıklar;
- İstirahat halinde gaz ve sıvı sızdırmazlığı sağlar
- Dışkılama sırasında anal kanalın tam kapanmasına yardımcı olur
- İnce basınç farklarını algılayarak dışkı–gaz ayrımına katkı sunar
Bu nedenle hemoroidler, sağlıklı bireylerde işlevsel ve gerekli anatomik yapılardır. Ancak bu yapıların hacmi arttığında ve yerinden kaydığında, normal fonksiyon bozulur ve hastalık tablosu gelişir.
Hemoroid ile Hemoroidal Hastalık Arasındaki Fark
Hemoroid gelişimi tek bir nedene bağlı değildir. Süreç genellikle zaman içinde ilerler. Anal kanal içindeki hemoroidal yastıkçıklar;
- Uzun süreli kabızlık,
- Sık ve şiddetli ıkınma,
- Uzun süre tuvalette oturma,
- Hamilelik ve doğum,
- Obezite,
- Ağır kaldırma,
- Hareketsiz yaşam
gibi durumlarda sürekli basınca maruz kalır. Bu basınç artışı sonucunda:
- Damarlar genişler ve kan göllenmesi oluşur
- Hemoroidleri yerinde tutan bağ dokusu zayıflar
- Yastıkçıklar aşağı doğru kayar ve hacim kazanır
Bu mekanizma sonucunda hemoroidler belirgin hale gelir ve şikâyetler başlar.
Hemoroid Nerede Oluşur?
Hemoroidler bulundukları yere göre iki ana gruba ayrılır:
İç Hemoroidler
Rektumun iç kısmında yer alır
Üzeri mukoza ile kaplıdır
Genellikle ağrısızdır
En sık belirti parlak kırmızı kanamadır
İlerleyen dönemlerde dışarı doğru sarkabilir
Dış Hemoroidler
Anüs çevresindeki deri altında bulunur
Elle hissedilebilir ve gözle görülebilir
Ağrı, kaşıntı ve hassasiyet daha belirgindir
Kan pıhtısı oluşursa tromboze hemoroid gelişebilir
Hemoroid Neden Kanar?
Hemoroidlerde görülen kanama genellikle:
- Dışkının sert olması,
- Dışkılama sırasında oluşan travma,
- Genişlemiş damarların hassaslaşması
sonucu ortaya çıkar. Kanama çoğunlukla parlak kırmızı renkte olur ve tuvalet kâğıdında ya da klozet içinde fark edilir.
Hemoroid Yaygın Bir Hastalık mıdır?
Hemoroid, toplumda oldukça sık görülen bir sağlık sorunudur. Yapılan çalışmalara göre:
- Yetişkinlerin önemli bir kısmı yaşamının bir döneminde hemoroid şikâyeti yaşar
- Görülme sıklığı 40 yaş sonrası artar
- Kadın ve erkeklerde benzer oranlarda görülür
- Gebelik döneminde risk belirgin şekilde yükselir
Bu yaygınlık nedeniyle hemoroid, modern yaşam tarzı ile yakından ilişkili bir hastalık olarak kabul edilir.
Hemoroid Ciddi Bir Hastalık mıdır?
Hemoroid çoğu zaman hayati tehlike oluşturan bir hastalık değildir. Ancak:
- Sürekli kanama,
- Şiddetli ağrı,
- Tromboz,
- Enfeksiyon,
- Yaşam kalitesinde belirgin düşüş
gibi durumlara yol açabilir. Ayrıca rektal kanama her zaman hemoroide bağlanmamalı, gerekirse altta yatan başka hastalıklar mutlaka değerlendirilmelidir.
Kısaca Özetlemek Gerekirse
Hemoroid, normal bir anatomik yapının hastalık haline gelmiş şeklidir
Genellikle yavaş ve sessiz ilerler
Erken dönemde fark edilirse kontrol altına alınabilir
İleri evrelerde tedavi gereksinimi artar